"Kalejdoskop: Wschód" - w ramach Festiwalu Dziedzictwa Kresów
27 września 2026 roku w Wojewódzkim Domu Kultury w Rzeszowie odbędzie się "Kalejdoskop: Wschód", wydarzenie towarzyszące Festiwalowi Dziedzictwa Kresów. W godzinach od 13.00 do 19.00 uczestnicy będą mogli wysłuchać pięciu spotkań z dziennikarzami, podróżnikami i badaczami zajmującymi się historią, kulturą oraz współczesnością krajów i regionów Europy Wschodniej oraz Azji.
Program wydarzenia obejmie opowieści o Kazachstanie, rumuńskiej Bukowinie, dawnych Inflantach, rowerowej podróży śladami II Rzeczypospolitej oraz wyprawie przez Jakucję do gigantycznych kopalni diamentów na Syberii.
Kalejdoskop: Wschód to propozycja dla osób zainteresowanych historią, podróżami, kulturą i dziedzictwem dawnych Kresów. Spotkania będą okazją do poznania historii ludzi i miejsc, których losy zostały na trwałe związane ze Wschodem, a także do spojrzenia na dawne ziemie Rzeczypospolitej z perspektywy współczesnych podróżników i badaczy.
Pięć spotkań z podróżnikami, dziennikarzami i badaczami Wschodu
Tegoroczny program Kalejdoskopu: Wschód obejmuje pięć prelekcji. Zaproszeni goście podzielą się swoimi doświadczeniami, wynikami podróży oraz wiedzą dotyczącą historii i współczesności odwiedzanych regionów.
Kazachstan – kraj między Rosją a Chinami
Pierwszym gościem Kalejdoskopu: Wschód będzie Wojciech Górecki, reporter, analityk Ośrodka Studiów Wschodnich i były dyplomata. Jest autorem książek poświęconych Kaukazowi i Azji Centralnej, w tym Planeta Kaukaz oraz Wieczne państwo. Opowieść o Kazachstanie. Jego twórczość reporterska została wielokrotnie nagrodzona i wyróżniona.
Podczas spotkania Wojciech Górecki opowie o swoich podróżach po Kazachstanie – kraju położonym pomiędzy Rosją a Chinami, którego historia i współczesność są pełne kontrastów. Prelekcja będzie dotyczyć zarówno codziennego życia mieszkańców, jak i historii kraju kojarzonego w polskiej pamięci między innymi z zesłaniami, łagrami, poligonem atomowym w okolicach Semipałatyńska, Morzem Aralskim i kosmodromem Bajkonur.
Polacy w krainie malowanych monastyrów – rumuńska Bukowina
Kolejnym prelegentem będzie Michał Torz – archeolog, dziennikarz i reżyser, a także znawca Rumunii i Mołdawii. Jest autorem przewodników, artykułów i analiz poświęconych tym krajom.
Podczas spotkania uczestnicy poznają historię rumuńskiej Bukowiny – górzystego regionu położonego w północno-wschodniej części Rumunii. Przez blisko 150 lat Bukowina znajdowała się pod panowaniem Habsburgów, czego efektem jest jej różnorodność kulturowa i etniczna.
Ważną częścią opowieści będą losy mieszkających tam Polaków. Pomimo zmian granic i repatriacji potomkowie górników z Małopolski oraz górali z pogranicza polsko-słowackiego zachowali swoją kulturę, język, wiarę i tradycje. Prelekcja przybliży również bogactwo kulturowe regionu, w tym słynne malowane monastyry.
Inflanty – polskie ślady na Łotwie i w Estonii
Mirek Osip-Pokrywka, fotograf, dziennikarz, podróżnik i wydawca książek, zabierze uczestników w podróż do dawnych Inflant – historycznej krainy, której ziemie znajdują się obecnie na terenie Łotwy i Estonii.
Prelekcja będzie poświęcona polskim śladom zachowanym w tej części Europy. Uczestnicy poznają historię regionu oraz jego związki z Rzecząpospolitą Obojga Narodów. Opowieść obejmie między innymi historię dawnych rodów polsko-inflanckich, znaczenie takich miast jak Dorpat, Wenden i Parnawa oraz losy postaci związanych z historią regionu.
Rowerem przez II Rzeczpospolitą
Podczas Kalejdoskopu: Wschód wystąpią również Aleksandra i Daniel Sienkiewiczowie, znani jako duet Loverowi. Podróżnicy rowerowi są autorami przewodników i publikacji poświęconych turystyce rowerowej.
W Rzeszowie opowiedzą o niezwykłej wyprawie rowerowej śladami II Rzeczypospolitej. Inspiracją do podróży była trasa opisana przez brytyjskiego podróżnika Bernarda Newmana w książce Rowerem przez II RP.
Podczas swojej wyprawy Aleksandra i Daniel Sienkiewiczowie pokonali ponad 5000 kilometrów, odwiedzając miejsca, które niemal sto lat wcześniej znalazły się na trasie Bernarda Newmana. Ich podróż była okazją do odkrywania historii, różnorodności kulturowej oraz spotkań z ludźmi związanymi z regionami dawnej II Rzeczypospolitej.
Autostopem do gigantycznych kopalni diamentów
Ostatnim gościem wydarzenia będzie Jerzy Arsoba – podróżnik, fotograf, organizator turystyki, piechur długodystansowy oraz kolekcjoner kokeshi.
Podczas prelekcji opowie o jednej z najbardziej niezwykłych wypraw na Wschód – podróży przez Jakucję do gigantycznych kopalni diamentów na północy Syberii.
W 2012 roku wraz z fotografem Igorem Skawińskim wyruszył w podróż autostopem i pieszo. W ciągu niemal trzech tygodni podróżnicy pokonali ponad 4000 kilometrów, docierając do ogromnych odkrywkowych kopalni diamentów, należących do największych tego typu obiektów na świecie.
Program Kalejdoskopu: Wschód
13.00–13.10 – Otwarcie Kalejdoskopu: Wschód
13.10–14.10 – I prelekcja, Wojciech Górecki – Opowieść o Kazachstanie
14.20–15.20 – II prelekcja, Michał Torz – Polacy w krainie malowanych monastyrów – rumuńska Bukowina
15.30–16.30 – III prelekcja
Mirek Osip-Pokrywka – Inflanty: Zapomniana kraina I Rzeczypospolitej. Polskie ślady na Łotwie i w Estonii
16.40–17.40 – IV prelekcja, Aleksandra i Daniel Sienkiewiczowie (Loverowi) – Wyprawa rowerowa do kraju, który już nie istnieje. Rowerem przez II RP
17.50–18.50 – V prelekcja, Jerzy Arsoba – Dziurawa Syberia, czyli autostopem do gigantycznych kopalni diamentów
Bilety na Kalejdoskop: Wschód
Bilety w cenie 5 zł za udział w jednej prelekcji oraz karnety w cenie 15 zł za udział we wszystkich pięciu spotkaniach będą dostępne na stronie bilety.kulturapodkarpacka.pl/
Organizatorzy i partnerzy
Organizatorzy: Województwo Podkarpackie oraz Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie.
Partnerzy: Gmina Lubaczów oraz Podkarpacki Informator Kulturalny.
Operator: Stowarzyszenie PRO-TUR.
Dofinansowanie
Zadanie sfinansowano ze środków budżetu Województwa Podkarpackiego.
