"Kruche Dziedzictwo Pacykowa. Ceramika ze zbiorów Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach" PIK | Podkarpacki Informator Kulturalny

O wystawie:

Na ekspozycji zgromadzono unikatową ceramikę pochodzącą z wytwórni w Pacykowie na Kresach Wschodnich, założonej w 1912 r. przez Aleksandra Rogalę Lewickiego. Wśród prezentowanych obiektów można podziwiać dekoracyjne przedstawienia kobiet – od eleganckich dam w modnych strojach dwudziestolecia międzywojennego, przez tancerki i postaci w strojach ludowych, po figury inspirowane teatrem commedia dell’arte. Nie brakuje także motywów folklorystycznych i historycznych oraz licznych przedstawień zwierząt – od psów różnych ras po egzotyczne gatunki, oraz obiekty inspirowane stylistyką wiedeńską.

Prezentowane eksponaty, o rozmiarach od kilku do kilkudziesięciu centymetrów, zachwycają subtelnością formy, pastelową kolorystyką i niezwykłą precyzją wykonania. Wystawa wprowadza widza w świat elegancji i wyrafinowania, który, mimo swojej kruchości, emanuje trwałym pięknem.

Historia fabryki w Pacykowie

Historia sięga 1912 roku, kiedy to Aleksander Rogala Lewicki założył „Pierwszą Galicyjską Fabrykę Artystycznych Fajansów i Terrakoty”. Dogodne warunki naturalne oraz dostęp do wykwalifikowanych rzemieślników sprzyjały dynamicznemu rozwojowi przedsiębiorstwa. Choć działalność została przerwana przez I wojnę światową, produkcję wznowiono i z powodzeniem kontynuowano aż do 1939 roku. Wyroby pacykowskie zdobyły uznanie nie tylko w Polsce, ale i na rynkach międzynarodowych – były prezentowane m.in. we Lwowie, Poznaniu, Wiedniu, Lipsku oraz Nowym Jorku. O sukcesie fabryki decydowały zarówno wysokiej jakości materiały, jak i współpraca z wybitnymi artystami i projektantami. Wśród twórców związanych z Pacykowem znaleźli się m.in. Antoni Sulima Popiel, Luna Drexlerówna, Wacław Szymanowski oraz Tadeusz Błotnicki.

Po raz pierwszy ten niezwykle bogaty zbiór wyrobów pacykowskich został pokazany szerokiej publiczności w 2022 roku na wystawie Chwała Pacykowianom w Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach. Jego druga odsłona obejmująca obiekty pochodzące ze zbiorów szamotulskiego Muzeum oraz kolekcji prywatnych zaprezentowana zostanie w Galerii Malarstwa Alfonsa Karpińskiego w Stalowej Woli. Ekspozycję można zwiedzać od 23 kwietnia do 12 lipca 2026 roku.

Wernisażowi wystawy, który odbędzie się w czwartek 23 kwietnia o godz. 17.00, będzie towarzyszyła prezentacja drugiego wydania katalogu Chwała Pacykowianom. Licząca 160 stron publikacja obejmuje bogactwo wyrobów Polskiej Fabryki Fajansów „Pacyków” oraz teksty dr Anny Wiszniewskiej, Anny Król-Rajman oraz kuratora wystawy Michała Kruszony – dyrektora Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach.

Dodatkowe informacje:

• Kurator wystawy: Michał Kruszona – Dyrektor Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach
• Katalog Chwała Pacykowianom:
  • Autorzy tekstów:
    • dr Anna Wiszniewska, Fabryka Fajansu w Pacykowie
    • Michał Kruszona, Jedyni tacy Galicjanie – Pacykowianie
    • Anna Król-Rajman, Wyroby Fabryki Fajansu w Pacykowie w zbiorach Muzeów Polskich – prezentacja wyników kwerendy
• Projekt i opracowanie plastyczne: Małgorzata Rynarzewska
• Fotografie eksponatów:
  • Maciej Augustyniak,
  • Juliusz Jarosz,
  • Andrzej Grabowski,
  • Marek Grabowski
• Opracowanie graficzne zdjęć: Ryszard Bienert.