Homo Faber - konferencja naukowa PIK | Podkarpacki Informator Kulturalny

O wydarzeniu:

Przedsięwzięcie to ma na celu pogłębioną refleksję nad dziedzictwem rzemiosła oraz jego miejscem w procesach historycznych i kulturowych Europy Środkowej. Planowane obrady stanowią forum interdyscyplinarnej wymiany myśli, integrującej perspektywy badawcze z zakresu historii gospodarczej, dziejów rzemiosła, techniki, etnografii oraz studiów nad dziedzictwem kulturowym.

W trakcie sesji podjęte zostaną kluczowe zagadnienia dotyczące funkcjonowania i ewolucji korporacji cechowych, rozwoju rękodzielnictwa oraz przemian wczesnych form przemysłu na obszarze południowo-wschodniej Polski i północnej Słowacji. Szczególna uwaga zostanie poświęcona mechanizmom organizacyjnym cechów rzemieślniczych, ich roli w kształtowaniu struktur społecznych miast oraz znaczeniu w transferze wiedzy i technologii w ujęciu diachronicznym.

Referaty zaproszonych prelegentów obejmą szerokie spektrum specjalizacji rzemieślniczych, takich jak: zegarmistrzostwo, garncarstwo, tkactwo czy kowalstwo, ukazując ich rozwój technologiczny, znaczenie ekonomiczne oraz kontekst kulturowy. Istotnym elementem obrad będzie również refleksja nad genezą i rozwojem przemysłu naftowego jako jednego z fundamentalnych czynników modernizacyjnych regionu. Konferencja stworzy ponadto przestrzeń do analizy profesji dziś już nieobecnych lub zanikających w strukturze współczesnych miast, takich jak zegarmistrz wieżowy, rurmistrz, trębacz miejski czy cyrulik. Ich funkcjonowanie zostanie ukazane w kontekście historycznych systemów miejskich, ze szczególnym uwzględnieniem ich roli w organizacji życia społecznego, infrastrukturalnego oraz symbolicznego dawnych ośrodków miejskich. Wydarzenie stanowi istotny wkład w badania nad materialnym i niematerialnym dziedzictwem kulturowym oraz procesami jego ochrony, reinterpretacji i popularyzacji w warunkach współczesnych przemian cywilizacyjnych.

Konferencja realizowana jest w ramach projektu "Muzeum – moja przestrzeń czasu" współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Interreg Polska–Słowacja 2021–2027.

Program konferencji:

29 kwietnia 2026 r.

• 9.00 – 9.30 Rejestracja uczestników konferencji
• 9.30 – 9.40 Przywitanie gości, rozpoczęcie konferencji dr inż. Marta Rymar Dyrektor Muzeum Rzemiosła w Krośnie
• 9.45 – 10.10 Rzemiosło miejskie jako proces budowania tożsamości lokalnej na przykładzie odtworzenia Fabryki Zegarów Wieżowych Michała Mięsowicza dr inż. Marta Rymar, Dyrektor Muzeum Rzemiosła w Krośnie
• 10.15 – 10.40 Bardejovski hrnčiari v 15. –17. storoči mgr Peter Harčar, Dyrektor Szaryskiego Muzeum w Bardejowie
• 10.45 – 11.10 Mistrzynie haftu haczowskiego. Rzemiosło zakorzenione w pamięci i wspólnocie mgr Judyta Sos, Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie
• 11.15 – 11.40 Siła rękodzieła i rzemiosła. Rzemieślnicy Rakszawy mgr Małgorzata Jaszczołt, Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie
• 11.45 – 12.10 Od Homo Faber do Homo Ludens. Przemysł naftowy a przemiana społeczeństwa mgr Barbara Olejarz, Dyrektor Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce
• 12.15 – 12.30 Dyskusja
• 12.30 – 13.00 Przerwa kawowa
• 13.00 – 13.25 Kim Pan jest Panie Mięsowicz? Nieznane życiorysy zegarmistrza między warsztatem a magistratem mgr Katarzyna Solińska, Muzeum Rzemiosła w Krośnie
• 13.30 – 13.55 Ceramika przedwojenna w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. F. Kotuli w Rzeszowie Monika Zydroń, Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie
• 14.00 – 14.25 Rzecz o rurmistrzach, trębaczach, cyrulikach, postrzygaczach i wrotnych. Krośnieńscy rzemieślnicy na straży bezpieczeństwa miasta mgr Łukasz Stachurski, Muzeum Rzemiosła w Krośnie
• 14.30 – 14.55 Bardejovské novoveké hrnčiarstvo mgr Peter Kočan, Szaryskie Muzeum w Bardejowie
• 15.00 – 15.25 Kowal jako rzemieślnik w przemyśle naftowym XIX i XX w. mgr Michał Górecki, Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce
• 15.30 – 15.45 Dyskusja
• 15.45 – 16.00 Podsumowanie.