Leszek Kuchniak – 50 lat pracy twórczej. Wystawa jubileuszowa w BWA Rzeszów PIK | Podkarpacki Informator Kulturalny – Wydarzenia i Kultura

Jubileuszowa ekspozycja malarstwa i rzeźby autorstwa Leszka Kuchniaka

To wyjątkowe wydarzenie zorganizowane z okazji 50-lecia pracy twórczej w Biurze Wystaw Artystycznych w Rzeszowie. Na tę okoliczność została wydana publikacja o charakterze monograficznym, prezentująca szerokie spektrum działalności, z wyodrębnioną częścią katalogu wystawy najnowszej. Ekspozycja obejmuje cztery aktualne cykle malarskie: „Miasteczka wszędzie i nigdzie”, „Księgi Jakubowe”, „Wierzby polskie” i „Strażnicy kosmosu”, a także dopełniający zespół rzeźb o zróżnicowanej tematyce i formie, z okresu od lat osiemdziesiątych do dzisiaj.

Obraz „Wesele”, inspirowany powieścią Olgi Tokarczuk, tworzy swoisty aliaż motywów charakterystycznych nie tylko dla eksponowanego zbioru prac, ale też wcześniejszego dorobku twórcy. W utworze tym, podejmowane są zagadnienia wiodące prezentowanych serii – wyobrażenia miejsc zapamiętanych z podróży, w surrealistycznej wizji z pogranicza jawy i snu, wątki z kultury żydowskiej, rodzimy pejzaż w baśniowej estetyce oraz idea kosmicznego porządku świata, wykreowana i zorganizowana według starożytnej definicji piękna, harmonii i ładu. W sztuce tego autora temat jest istotnym punktem odniesienia do jego wizji plastycznej, utrzymanej w rozpoznawalnym stylu i własnej narracji, często w metaforycznej i poetyckiej konwencji.

Cykl "Miasteczka wszędzie i nigdzie" oraz inspiracje śródziemnomorskie

Zespół płócien „Miasteczka wszędzie i nigdzie” to cykl w procesie, zainspirowany miejscami szczególnymi na mapie artysty - podróżnika. Utrwalone w pamięci widoki rozgrywa po malarsku, nadaje im inny wymiar zarówno pod względem formy, jak i kontekstu. Źródłem twórczej kreacji są krainy basenu Morza Śródziemnego z ich niezwykłą architekturą, która staje się jednocześnie zagadnieniem i osią kompozycji w autorskim rozstrzygnięciu. Kuchniak w ostatnich obrazach z tej serii unika postaci ludzkich, chyba że jako sztafażu, jednak w warstwie symbolicznej obecna jest narracja w aspekcie antropologicznym. Tytułowe miasteczka to fuzja śródziemnomorskich miejscowości, komasująca charakterystyczne elementy dziedzictwa kulturowego, chociaż pojawiają się też ikonografie konkretnych miejsc („Alberobello”) znane z wapiennych trulli. Otwarte kompozycje obrazów o niepowtarzalnej konstrukcji budowane są przy użyciu perspektywy rzędowej, a także kulisowej, w której układ architektury przypomina teatralną strukturę mansjonów. Scenograficzny potencjał najnowszych prac przywołuje etap studiów i późniejsze realizacje w zakresie tej sztuki wizualnej. Nasycona kolorystyka, także w wersjach monochromatycznych, efekt trójwymiaru, fakturowość podnoszą walor dekoracyjny płócien. Motywy surrealistyczne pojawiające się w formach płynącego po niebie wieloryba, zeppelina (niczym „Złota rybka” z obrazu Paula Klee) czy żółtej łodzi podwodnej odnoszącej się wprost do utworu „Yellow Submarine” wprowadzają nastrój fantastyki i odrealnienia. Natomiast w przypadku kompozycji „Miasto rakiet” groteskowo-futurystyczny charakter nawiązuje do „Bajek robotów” Stanisława Lema.

W serii o miasteczkach znalazły się również plastyczne fantasmagorie miejsc odwiedzonych nietylko przez autora, ale też przez postacie wyobrażone - trupy cyrkowe, aktorów z teatru dell'arte, towarzyszące malarzowi na różnych etapach twórczości. Niewątpliwie przyroda stanowiła dla artysty inspirację od wczesnych lat działalności, czego przejawem była przynależność do Grupy „Ziemia”, powstałej na przełomie lat 70. i 80. XX wieku, skupionej wokół idei powrotu do korzeni i więzi człowieka z naturą. W klimacie bliskim założeniom Grupy pozostaje utwór „Boska dolina”, w której pierwiastek duchowy niemal przenika biblijne „zielone pastwiska”. Kuchniak często stosuje pointylizm jako malarski środek wyrazu, także w tym niezwykłym obrazie. Istotnym elementem przyrodniczym, często organizującym przestrzeń kompozycji jest drzewo - oś wszechświata, łącznik ziemi z kosmosem, symbol uniwersum.

Tytułowy wątek „miasteczek” koresponduje z ważnym cyklem malarskim „Galicja - Raj utracony” zapoczątkowanym w 2. połowie lat 90., odnoszącym się do historycznego i literackiego mitu o idyllicznej Galicji, jako wielokulturowej krainie szczęśliwości i tolerancji, a jednocześnie to symboliczny powrót do rodzinnych stron z lat dzieciństwa. Temat ten nierozerwalnie związany jest z zagadnieniem często podejmowanym przez twórcę, czyli kulturą chasydzką, stanowiącą pomost między zaginionym światem a dzisiejszą refleksją nad tożsamością, pamięcią i mistycyzmem. Odniesieniem do wczesnej działalności jest obraz „Dybuk” z 1978 roku, utrzymany w estetyce bliskiej pracom Zdzisława Beksińskiego. W późniejszych realizacjach Kuchniak zwrócił się ku sztuce Marca Chagalla - archetypu malarza żydowskiego, którego postawę twórczą ukształtował klimat sztetla i chasydyzmu, a niepowtarzalny styl wyróżniał oniryzm, groteska oraz emocjonalne i symboliczne znaczenie koloru. Niezachowana architektura synagog, wizerunki rabinów, temat tańca symbolizującego radosną łączność z Bogiem i wreszcie kontrastowe zestawienia barw odzwierciedlające chasydzką filozofię poszukiwania boskiej iskry w materialnym mrocznym świecie to częste motywy w utworach artysty, także w serii o miasteczkach („Święto trąbek”).

Literackie echa: "Księgi Jakubowe"

Drugi cykl „Księgi Jakubowe” zainspirowany został literacką epopeją o tym samym tytule. Wielowarstwowość, dynamika fabuły, plastyczność opisów, przenikanie się płaszczyzn sacrum i profanum, a nade wszystko treść powieści znalazły malarski wyraz w subiektywnej wizji twórcy. Realizacje łączą w sobie elementy ze zbioru prac ukazujących kulturę żydowską oraz z zespołu „Miasteczka wszędzie i nigdzie”, tworząc oryginalne wyobrażenie literackiego fenomenu. Postacie przedstawione w układzie horyzontalnym, w kompozycji pasowej przywodzą na myśl starożytne malowidła i reliefy lub średniowieczne tkaniny i witraże, wprowadzając w narracje rytm i harmonię. Aktorzy z obrazów - Żydzi, komedianci, cyrkowcy stanowią pewną syntezę cech fizycznych, psychicznych i społecznych - swoiste emploi w prywatnym teatrze artysty. Symultaniczna metoda kontynuacji w przedstawieniach malarskich przywodzi na myśl równoczesność sceny mansjonowej o charakterze alegorycznym.

"Wierzby polskie" i świat ludowej fantastyki

Trzecią serią prezentowaną na wystawie są „Wierzby polskie”. Zespół prac powstał pod wpływem rodzimych baśni i legend ujętych w konwencji „polskiego fantasy” (m. in. utwór inspirowany ulubioną bajką autora z dzieciństwa „Jaś i Małgosia”). Bohaterką obrazów jest rosochata wierzba, w słowiańskiej tradycji ludowej drzewo magiczne, dom czartów - zachowany w powiedzeniu „kręci jak diabeł suchą wierzbą”. Złowroga postać wyzierająca z dziupli to licho, demon znany z wierzeń dawnych Słowian - „Licho nie śpi!”. Tematyka tej serii odnosi się również do wątków ze spuścizny Franciszka Frączka, Szukalszczyka i mentora Grupy „Ziemia”. Kompozycje malowane są w odmiennej stylistyce odwołującej się do ilustracji i plakatu. Ekspresyjna narracja, nastrój niesamowitości, wijący się niespokojny kontur, zgaszona kolorystyka to plastyczne środki wyrazu, za pomocą których wizualizowany jest świat ludowej fantastyki.

"Strażnicy kosmosu" - między mitologią a science-fiction

Ostatni cykl „Strażnicy kosmosu” nawiązuje do wczesnych rysunków, ale też projektów scenografii („Elektra”, 1976), które powstały w okresie fascynacji artysty estetyką Z. Beksińskiego. Prezentowany zespół utworów to kompilacja kulturowych motywów zaczerpniętych z mitologii greckiej i słowiańskiej, wyobrażonych jako istoty o fantastycznych kształtach, osadzonych w kosmicznej przestrzeni. Hybrydy o owadzich cechach zoomorficznych, stojące na straży porządku i ładu wszechrzeczy w kosmogonicznym micie o stworzeniu świata, pochodzą z autorskiego bestiariusza kreatora. Estetyka tej serii utrzymana jest w duchu ilustracyjnej narracji.

Rzeźba Leszka Kuchniaka - snycerstwo, malarstwo i ekspresja bryły

Rzeźby Leszka Kuchniaka są swoistym kompozytem snycerstwa i malarstwa, o indywidualnym rysie artystycznym. Reprezentatywny dla długiego okresu działalności wybór prac pokazuje wieloaspektowość w obszarze tej dziedziny sztuki, ale też niepokorną osobowość autora. Charakterystycznymi formami twórczej wypowiedzi są głowy o ekspresyjnej strukturze, unikalnej polichromii i nowo nadanych znaczeniach. Rzeźby wyrażają kondycję ludzką we współczesnym świecie, często odnosząc się do uwikłania w systemy („Głowa totalitarna”, 1982). Bywają również komentarzem polityczno - społecznym („Był etos władzy”, 2015) czy wreszcie odniesieniem do postawy obywatelskiej autora. W zespole najnowszych „Głów” znalazły się także istoty z kreacyjnej „Odysei kosmicznej”, pozostające w tematyce i stylizacji bliskiej cyklowi „Strażnicy kosmosu”. W twórczości artysty aktorzy z obrazów pojawiają się też w rzeźbach, nakładając maski groteski, karykatury i alegorii. Realizacje wyróżniają: synteza i deformacja formy, wydłużone proporcje, silna tektonika bryły, symbolika i dekoracyjność koloru. Oryginalne polichromie nie tylko budują relacje przestrzenne i kunsztownie zdobią rzeźby, ale także nadają im charakteru, dopowiadają kontekst i wprowadzają określony nastrój. Stylistycznelnie autor czerpie z wielu źródeł historii sztuki, m. in. prehistorycznych przedstawień („Afrodyta”), słowiańskiej mitologii („Światowid”), malarstwa Hieronima Boscha i Pietera Bruegla („Rybakom”). Osobnym, ważnym zagadnieniem jest kameralna rzeźba o charakterze sakralnym, w tym kapliczki domowe, które łączą w sobie elementy chrześcijańskiej ikonografii, ludowej pobożności i wiejskiego pejzażu z dzieciństwa, nawiązując także do formy przenośnego ołtarzyka.

Leszek Kuchniak, artysta wykształcony w „małej akademii” - Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Jarosławiu i rzeźbiarz z dyplomem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, w ciągu długiej drogi twórczych poszukiwań wypracował oryginalny styl, będący połączeniem wszechstronnego warsztatu, nieokiełznanej wyobraźni, wrażliwości kolorystycznej oraz uważności i emocjonalnej kreacji. Słowa mistrza M. Chagalla: „Dzieła sztuki powinny wyrażać się same” najtrafniej określają realizacje Kuchniaka, które same mówią o sobie.

Beata Kuman

Biografia artysty

Leszek Kuchniak jest absolwentem Liceum Plastycznego w Jarosławiu. Edukację artystyczną kontynuował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, na Wydziale Rzeźby, w pracowni prof. J. Bandury, gdzie w 1976 roku uzyskał dyplom. Następnie był słuchaczem Studium Scenografii na tej samej uczelni, prowadzonym przez prof. A. Majewskiego. W latach 1980–1985 był członkiem Grupy „Ziemia”, a następnie Grupy „San”. Należał do branżowych związków artystycznych: Związku Polskich Artystów Plastyków w Rzeszowie, Związku Polskich Artystów Malarzy i Grafików w Rzeszowie oraz Związku Artystów Rzeźbiarzy w Warszawie.

Uprawia rzeźbę, głównie w drewnie – zarówno plenerową, jak i kameralną – a także malarstwo i rysunek, w tym rysunek satyryczny. Jest autorem scenografii i realizacji teatralnych w Rzeszowie, m.in. „Kolendziołków” w reżyserii Henryka Rozena w Teatrze im. W. Siemaszkowej oraz „Opowieści rzeszowskich” w Teatrze Maska. Jego prace zdobiły książki i tomiki poezji oraz stanowiły motyw przewodni wydarzeń kulturalnych, takich jak doroczne Święto Paniagi w Rzeszowie.

Wybrane nagrody i odznaczenia:

Nagrody i wyróżnienia konkursowe

• 1977  – BWA w Rzeszowie, „Obraz, Rysunek, Grafika, Rzeźba Roku” – II nagroda.
• 1980  – BWA w Rzeszowie, „Obraz, Rysunek, Grafika, Rzeźba Roku” – III nagroda za rysunek.
• 1981  – BWA w Rzeszowie, „Obraz, Rysunek, Grafika, Rzeźba Roku” – III nagroda za rysunek.
• 1981  – „Salon Rzeszowski” – wyróżnienie za malarstwo.
• 1981  – BWA w Rzeszowie, Salon Malarstwa – wyróżnienie za malarstwo, nagroda ZPAP w Rzeszowie.
• 1982  – BWA w Rzeszowie, „Obraz, Rysunek, Grafika, Rzeźba Roku” – wyróżnienie za rzeźbę.
• 1983  – BWA w Rzeszowie, „Obraz, Rysunek, Grafika, Rzeźba Roku” – III nagroda za rzeźbę.
• 1984  – Wojewódzki Konkurs „Rzeszowska Starówka” – wyróżnienie.
• 1985  – Konkurs Plastyczny „Prowincja”, Włocławek – III nagroda.
• 1985  – Konkurs „Rzeszów wczoraj i dziś”, BWA w Rzeszowie – wyróżnienie za obraz i grafikę.
• 1987  – BWA w Rzeszowie, „Obraz, Rysunek, Grafika, Rzeźba Roku” – wyróżnienie za rzeźbę.
• 1988  – II Okręgowa Wystawa ZPAP „Postawy '88”, Rzeszów – wyróżnienie.
• 1990  – BWA w Krakowie, „26. Rzeźba Roku” – wyróżnienie honorowe.
• 1990  – BWA w Rzeszowie, „Obraz, Rysunek, Grafika, Rzeźba Roku” – Grand Prix.
• 2012  – BWA w Rzeszowie, „Obraz, Rysunek, Grafika, Rzeźba Roku” – I nagroda za rzeźbę.

Nagrody i wyróżnienia za działalność artystyczną i edukacyjną

• 2010  – Nagroda Prezydenta Miasta Rzeszowa.
• 2014, 2020  – Nagroda Dyrektora PLSP w Rzeszowie.
• 2026  – „Znak Kultury” – Nagroda Marszałka Województwa Podkarpackiego.

Odznaczenia i wyróżnienia honorowe:

• 1995  – tytuł „Człowiek Roku 1995” przyznany przez American Biographical Institute Inc.
• 2010  – odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej”, przyznana przez Ministra Kultury i Sztuki.
• 2015  – Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Wybrane wystawy indywidualne i zbiorowe:

• Galeria Szpilki w Warszawie, rysunek satyryczny (1979 r.)
• BWA Rzeszów, Jesienne Konfrontacje, (1982 r., 1984 r.)
• BWA Rzeszów,  rysunek i rzeźba (1983 r.)
• BWA Białystok, ogólnopolska wystawa rzeźby w drewnie (1985 r.)
• SCHAR Art Gallery ( Pinneberg k/Hamburga, wystawa rzeźby, 1984 r.)
• Galeria Związku Artystów Rzeźbiarzy ( Warszawa, 1985r., 1987r.)
• BWA Toruń, Małe Formy Rzeźbiarskie (1985 r.)
• BWA Rzeszów, Malarstwo, Grafika, Rzeźba roku (od 1989 r. do 2024 r.)
• Galeria Limburg (Limburg, Holandia 1990 r.)
• Cultural Center (New Jersey, USA 1995 r.)
• Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa (1996 r.)
• BWA Rzeszów, 20-lecie pracy twórczej (1997 r.)
• Muzeum Diecezjalne (Rzeszów, 2000 r.)
• Gmach Parlamentu Europejskiego (Bruksela, Belgia 2009 r.)
• Municipal Art Gallery (Lamia, Grecja 2010r.)
• Muzeum Pałacu Jana III Sobieskiego (Wilanów, 2012 r. )
• Miejska Biblioteka Publiczna im. J. Słowackiego (Tarnów, 2015 r.)
• Galeria główna u Attavantich (Jarosław, 2015 r.)
• Muzeum Kultury Ludowej (Kolbuszowej 2016 r.)
• A.R. Gallery (New York, 2016 r.)
• Galeria Zespołu Szkół Plastycznych (Rzeszów, 2016r.)
• Centrum Kulturalne (Przemyśl, 2017r.)
• BWA Rzeszów, 40- lecie pracy twórczej (2017r.)
• Muzeum Dwór Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach (2017 r.)
• Centrum Wystawienniczo - Kongresowe G2A (Jasionka, 2018 r.)
• Muzeum Etnograficzne im. F. Kotuli (Rzeszów, 2019 r.)
• Galeria na Najwyższym Poziomie (Rzeszów 2011 r., 2019 r.)
• Sanocki Dom Kultury (Sanok 2022 r.)
• Rzeszowski Dom Sztuki (Rzeszów 2023 r.),
• Galeria pod Ratuszem (Rzeszów,  maj 2024 r.)
• Galeria w Ratuszu  (Koszalin, wrzesień 2024 r.)

Informacje o wystawie jubileuszowej:

• Wernisaż: 3.09.2026 r. (czwartek), godz. 18:00,
• Godziny otwarcia: wtorek – niedziela, godz. 10:00 – 18:00.