Paweł Olearka oraz Michał Kulig - wernisaż PIK | Podkarpacki Informator Kulturalny – Wydarzenia i Kultura

HeliOLOgrafia

Na wystawie "HeliOLOgrafia" zaprezentowano zespół prac autorstwa Pawła Olearki, fotografa i artysty wizualnego. Autor, w procesie twórczym wykorzystuje wczesną technikę fotograficzną, do której nawiązuje spersonalizowany tytuł ekspozycji. Odnosząc się do historii tej dziedziny sztuki, to niemal 200 lat temu, w 1827 r. Joseph Nicéphore Niépce wykonał pierwszą fotografię przy użyciu camera obscura i płytki cynkowej pokrytej asfaltem syryjskim, w wyniku wielogodzinnego naświetlania, którą nazwał właśnie „heliografią", czyli „rysowaniem Słońcem". Olearka, sięgając po technikę mającą korzenie w tradycji analogowej „odzyskuje to, co zostało porzucone przez codzienność – fragmenty przedmiotów, odpady, resztki rzeczywistości i jednocześnie nadaje im nowe życie w pierwotnym procesie fotograficznym. Tworząc własne negatywy, artysta wykorzystuje transparentne materiały, takie jak folia czy plexi, na które ręcznie nanosi elementy znalezione. Następnie, w klasycznej ciemni fotograficznej, odbija je w technice heliograficznej, gdzie światło nie tylko rejestruje obraz, ale staje się jego twórcą. Efektem są obrazy organiczne, pulsujące abstrakcyjną formą, z pogranicza grafiki, biologii i kartografii emocji.”

Nieograniczone możliwości heliografii odkryli ponownie awangardowi twórcy, którzy powracając do źródeł i eksperymentując z działaniem światła, bezpośrednio na materiał światłoczuły wyeliminowali aparat, teoretycznie niezbędne narzędzie w fotografii. Ta technika artystyczna pozwoliła poszerzyć alternatywne środki wyrazu, a swobodne poszukiwania formalne zwróciły się ku abstrakcji i surrealizmowi. Realizacje Olearki oscylują na granicy tych kierunków. Autor określa proces twórczy jako „akt archeologii optycznej”, a rezultatem eksploracji są kompozycje heliograficzne: „ To poszukiwanie śladów w przestrzeni, których nie dostrzegamy na co dzień, a które przez dotyk światła zostają utrwalone niczym echo czasu”. Naświetlona materia odpadu nabiera znaczenia, staje się wielowymiarowa. To enigmatyczne znaki, konfiguracje umieszczone w nieokreślonej przestrzeni, a jednocześnie obrazy, jakby oglądane pod mikroskopem; niezbadane struktury i organizmy a nawet osobliwa „geografia wyobrażona”. Artystyczny walor prac wzmacniają ekspresyjne środki wyrazu; monochromatyczny „ziarnisty” światłocień lub graficzny kontur na tle barwnych tonacji.

László Moholy-Nagy, przedstawiciel awangardy, wykładowca Bauhausu w swojej koncepcji nowoczesnego rozumienia obrazu, podkreślał, że „sztuka zasadniczo jest światłem, a światło – matrycą obrazów”. Odwołując się do tej idei, a także „Teorii widzenia” Władysława Strzemińskiego, kompozycje heliOLOgraficzne można nazwać swoistymi „powidokami” pozbawionej treści materii, opisanej światłem. Paweł Olearka jest absolwentem Szkoły Filmowej w Łodzi. Realizując prace w technice bezkamerowej, kontynuuje dzieło artystów związanych z tym miastem. Należą do nich, m. in. Karol Hiller, wybitna indywidualność okresu międzywojnia, wynalazca heliografiki, a także Józef Robakowski, jeden z czołowych reprezentantów rodzimej neoawangardy, uznany twórca sztuki współczesnej, profesor PWSFTViT w Łodzi, który swoją drogę zaczynał od eksperymentów z heliografią.

Wystawa „HeliOLOgrafia” to nie tylko estetyczna prezentacja formalnych poszukiwań, ale także alternatywny punkt widzenia w kontrze do przebodźcowanej kultury obrazkowej, a przede wszystkim „to zaproszenie do kontemplacji, do zobaczenia piękna w tym, co niepozorne, do spotkania z obrazem, który nie powstał z aparatu, lecz z intuicji, cienia i światła.”

Beata Kuman

Paweł Olearka - Biogram

Urodzony w 1977 roku w Rzeszowie. W latach 1998-2003 studiował w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi - na wydziale operatorskim specjalizacja fotografia, dyplom magisterski u prof. Józefa Robakowskiego. Obecnie wykładowca fotografii w Zespole Szkół Plastycznych w Rzeszowie oraz w Młodzieżowym Domu Kultury. Prezes Stowarzyszenia Inicjatyw Artystycznych art_core. Uczestnik i organizator wielu wystaw i plenerów w kraju i zagranicą.

Nagrody i wyróżnienia:

• 1997 – III nagroda w Międzynarodowym niekonwencjonalnym konkursie fotograficznym FOTO ODLOT.
• 2001 – I nagroda w konkursie fotograficznym „Zdjęcie Roku” w kategorii reportaż - Zamość.
• 2002 – III nagroda w ogólnopolskim konkursie fotograficznym „Portret i pejzaż”.
• 2002 – wyróżnienie w V Międzynarodowym niekonwencjonalnym konkursie fotograficznym FOTO ODLOT.
• 2002 – III nagroda w ogólnopolskim konkursie fotograficznym „Dziecko niepełnosprawne kochane takie jakie jest, dlatego że jest” – Warszawa.
• 2003 – wyróżnienie w ogólnopolskim konkursie fotograficznym „Dziecko” - Poznań.
• 2004 – Udział w konkursie fotograficznym Europejskiego Banku Centralnego oraz Narodowego Banku Polskiego pod Hasłem „Polska mój kraj” – Warszawa.
• 2005 Wyróżnienie w V edycji ogólnopolskiego konkursu fotograficznego „Ekologia w obiektywie”.
• 2005 – wyróżnienie w konkursie międzynarodowym festiwalu w Łodzi „Kiling Paradise” w kategorii zdjęcie pojedyncze.
• 2018 – III miejsce w konkursie fotograficznym – Brzeski Festiwal Fotografii Otworkowej.

Michał Kulig

Urodził się w 1998 r. w Rzeszowie. Już w wieku 13 lat uczył się rzemiosła i pracy przy renowacji ołtarzy kościelnych w warsztacie swoich rodziców, gdzie wykonywał złocenia oraz podstawowe czynności przy czyszczeniu i dopracowywaniu elementów rzeźb w drewnie. Jest absolwentem Zespołu Szkół Plastycznych im. Piotra Michałowskiego w Rzeszowie, którą ukończył w 2017 r., uzyskując dyplom ze snycerstwa pod kierunkiem Leszka Kuchniaka. Następnie otworzył własną pracownię, gdzie wykonał wiele rzeźb na zamówienie dla indywidualnych klientów, kolekcjonerów sztuki i instytucji, realizując pomniki świętych w drewnie oraz kamieniu, widniejące w przestrzeni publicznej i na prywatnych posesjach, m. in. rzeźby do ogrodu biblijnego w Gorzkowie, czy pomnik św. Andrzeja Boboli w Nowym Mieście k. Leżajska. 

Wystawa "Oblicza Duszy"

Jest pierwszą prezentacją rzeźb autorstwa Michała Kuliga. Kobiece popiersia, głowy i płaskorzeźba a także przedstawienie fauna (demona) i studium dłoni zostały wykonane w drewnie lipowym, często bielonym, z niektórymi elementami pokrytymi złotem płatkowym, używanym w konserwacji zabytków. Artysta tak określa źródło zainteresowań i charakter twórczości: „Inspirację czerpię z natury, a także obserwując i zgłębiając  wiedzę na temat ludzkiej kondycji psychologicznej i duchowej, używając do tego symboliki. Staram się nie inspirować żadnym nurtem w sztuce, wykonuje pracę w stylu realistycznym, nawiązując do współczesnych (ogólnie przyjętych) ideałów piękna”. Dominującym motywem rzeźb jest kobieta, ale temat wydaje się bardziej złożony. Postacie uosabiają piękno idealne, młodość zawieszoną w czasoprzestrzeni. Jednocześnie aktualnego charakteru nadają im współczesne uczesania i elementy ubioru. Uskrzydlone istoty to ziemskie anioły, często przedstawione z symbolicznymi atrybutami; tulipan- odnowa i wewnętrzne odrodzenie, lilia- czystość, niewinność, ptak- wolność, duchowość, motyl- transformacja, psyche, ulotność. Dla artysty ważnym aspektem jego realizacji jest głębszy wymiar natury. Nieskazitelne piękno rzeźb rozrywają pęknięcia, wynikające z „pracującej” struktury drewna. Powstałe, budzące niepokój szczeliny stają się metaforą ludzkiego wnętrza w anielskiej istocie. Prace Kuliga nabierają metafizycznej wymowy poprzez interesujące zabiegi ze światłem oraz stosowanie miejscowo złoceń. Tematem podejmowanym już wcześniej, a prezentowanym na wystawie jest mitologiczna postać fauna, archetyp demona; w ikonografii chrześcijańskiej diabła. Satyr w interpretacji autora kusząco zwodzi cielesnym pięknem, personifikując nieokiełznanego ducha natury. W utworach rzeźbiarza przykuwa uwagę niezwykła precyzja w opracowaniu detalu anatomicznego i strukturalnego. Autor w swoich realizacjach zwraca się ku sztuce klasycznej; mimika, ekspresja ruchów, szczególne upozowanie dłoni przywołują typ renesansowego wizerunku, ale też kobiecy ideał prerafaelitów. „Anioły i demony” Michała Kuliga to zatem współczesna transpozycja neoromantycznej wizji piękna wyrażonego w doskonałości ciała poprzez wzniosłość ducha.

Beata Kuman