Anatomia FIS – wystawa o legendarnej rzeszowskiej maszynie żużlowej w Galerii WDK
W latach 50. XX wieku inżynierowie z Rzeszowa stworzyli motocykl żużlowy FIS, który zrewolucjonizował polski "czarny sport". Wystawa "Anatomia FIS", prezentowana od 18 września do 15 października 2026 r. w Galerii Wojewódzkiego Domu Kultury w Rzeszowie, przypomina tę niezwykłą historię pasji i inżynieryjnej determinacji.
Historia pasji, pomysłu i konstrukcyjnej determinacji
W latach 50. XX wieku w Rzeszowie powstała konstrukcja, która na trwałe zapisała się w historii polskiego żużla. Tadeusz Fedko i Romuald Iżewski – zawodnicy rzeszowskiej Stali i pracownicy Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego – postanowili stworzyć własny motocykl żużlowy.
Pomysł zrodził się z potrzeby i braku dostępu do zagranicznego sprzętu. Przy wsparciu dyrekcji WSK oraz kolegów z zakładu zakupili brytyjski motocykl JAP, pożyczyli ramę ze Świętochłowic i po godzinach pracy rozpoczęli prace nad własną konstrukcją. Tak powstał FIS – nazwa pochodziła od nazwisk jego twórców oraz nazwy klubu: Fedko – Iżewski – Stal.
Od pierwszych prób do sportowych sukcesów
Oficjalny test silnika FIS1 odbył się 12 maja 1954 roku w Rzeszowie. Już miesiąc później, 17 czerwca, Edward Kupczyński, startując na nowej konstrukcji, pobił rekord rzeszowskiego toru.
W kolejnych latach FIS był podstawowym sprzętem wykorzystywanym na polskich torach. Maszyny trafiały również za granicę, m.in. do Szwecji, Norwegii i innych krajów Europy Środkowej. Rozwój konstrukcji przyczynił się do sukcesów rzeszowskiej Stali, która w 1960 i 1961 roku zdobyła mistrzostwo Polski.
"Próba nie strzelba"
"Próba nie strzelba" - wspominał Romuald Iżewski, mówiąc o pionierskich początkach FIS-a. Za tymi słowami kryje się historia pasji, odwagi i determinacji ludzi, którzy postanowili wykorzystać wiedzę techniczną i możliwości rzeszowskiego WSK, by stworzyć własny sprzęt dla żużlowców.
Wystawa "Anatomia FIS" opowiada tę historię poprzez fotografie z #ArchiwumGFMR, pokazując ludzi, technologię i kolejne etapy powstawania konstrukcji, która stała się ważną częścią historii rzeszowskiego i polskiego żużla. Ekspozycja stanowi narracyjne uzupełnienie wcześniejszych wystaw plenerowych "Dziś wygra Stal” oraz "Złote lata żużla w Stali Rzeszów".
Wstęp wolny.
