Wystawa „Nafta” Leszka Oprządka w BWA w Krośnie PIK | Podkarpacki Informator Kulturalny – Wydarzenia i Kultura

O wystawie i inspiracjach artysty

U źródeł twórczości Leszka Oprządka leży poszukiwanie rudymentów rzeczywistości ukrytych pod zewnętrzną warstwą zjawisk. Wystawa „Nafta”, dedykowana pamięci ojca, jest reminiscencyjną podróżą do krajobrazów dzieciństwa i lat młodzieńczych spędzonych w Krośnie. To swoista transpozycja świata zapamiętanego, w której natura, myśl i proces zespalają się w syntetyczną, rzeźbiarską formę. Drewno i glina, jako podstawowe tworzywa, stają się tu nośnikami idiosynkratycznych odczuć, indywidualnej pracy pamięci i wyobraźni. Jednocześnie artysta sięga do złóż uniwersalnych, penetrując prawa istniejące w przyrodzie i dziedzictwo przechowywane w bogactwie kultur. Jego wspomnienia przesiąknięte są klimatem rodzinnego miasta i okolicy, znanej z pionierskiego wkładu w rozwój przemysłu naftowego. Powraca w nich dom na terenie dawnej kopalni w Turaszówce, charakterystyczne pejzaże z sylwetami kiwonów, wież wiertniczych, pomp i zbiorników, obrazy czarnej mazi pokrywającej drewniane lub metalowe konstrukcje. Ewokowany jest nawet charakterystyczny, ciężki, ziemisty zapach.

Forma rzeźb i dialog z materią

Rzeźby Oprządka dalekie są od akademickiego mimesis. W niektórych odbija się zaciekawienie prostymi mechanizmami działania maszyn z epoki przedindustrialnej, widokami składowisk elementów – rur i śrub – oraz surowością form. Niektóre, niczym totemiczne symbole, przyjmują postać wydłużonych wież o ażurowej strukturze, wykonanych z gliny lub drewna (Wieża). W pracy Turaszówka na trójdzielnej podporze, kojarzącej się z konstrukcją wiertniczą, zawieszony jest drewniany kloc. Jego wykrój oraz perforowana faktura mają nawiązywać do mapy i rzeźby terenu. Związek natury i kultury w optyce artysty wchodzi w intrygującą synergię, wskazując na głębokie powiązania procesów życia. Tak jak dzieje się to w przypadku ropy naftowej, która stała się siłą napędową cywilizacji ludzkiej. Kształty natury są przez rzeźbiarza częściowo zachowywane, częściowo obrabiane i transformowane w inny kontekst, stanowią jednak zawsze punkt wyjścia i podstawową inspirację. Pień drzewa z wydrążonymi otworami prowadzącymi do zaczernionego wnętrza, zatytułowany Cysterna, jest próbą zajrzenia w głąb tego, co bezpośrednio widoczne, skierowania wzroku do zawartości środka. Otwieranie ukrytego, dotykanie granic poznania, poczucie zagadkowości i wielowymiarowości istnienia od dłuższego już czasu charakteryzują poszukiwania twórcy. Na wystawie „Nafta” pojawiają się zarówno prace wcześniejsze, których „ściany” niekiedy rentgenowsko prześwietlał, jak i dzieła najnowsze, podążające tym tropem. Zestawianie pełnego i pustego, twardości materii i wrażenia próżni, zamkniętych i otwartych powierzchni, płaskich miejsc i enigmatycznych wgłębień lub wypukłości prowadzi do dynamicznej sytuacji odbioru, która aktywuje wyobraźnię. Tendencja ta obecna jest zarówno w scalonej bryle Schronu, jak i w złożonej strukturze Pandory, gdzie gra zewnętrznego i wewnętrznego uruchamia szereg asocjacji. Pod wiekiem czarnej „puszki” kryje się „magma” poskręcanych, organicznych kształtów. Można wystawić je na światło dzienne albo tylko uchylić rąbka tajemnicy o ich obecności, czy też całkowicie uczynić je niewidzialnymi. Dzieło staje się w ten sposób metaforą poznania, a jego zawartość treściowa, podobnie jak w innych rzeźbach, może rozrastać się zależnie od psychicznych zasobów odbiorcy. Archaiczny motyw, ujęty w uproszczoną, ale i niejednoznaczną formę, zaczyna rezonować ze współczesną wrażliwością.

Opalane na kolor brunatnej czerni drewno i szkliwiona na grafitowo glina już same w sobie są aluzją do swoistej urody naftowych kopalń – miejsc nieobjętych zwyczajnym rytmem życia, położonych na uboczu, nieco mrocznych. Zgrzebną, a zarazem intrygującą warstwę estetyczną prac budują też twarde cięcia, asceza środków wyrazu, multiplikacje i rytmizacje elementów. Oprządek wprowadza w przestrzeń galerii prymarność doświadczenia, świadomie wiedzie dialog z tym, co dane przez naturę i wytworzone przez człowieka. W efekcie jego oryginalna twórczość, czerpiąca zarówno z bezpośredniej obserwacji, jak i z ducha odchodzących światów, ze schedy kultur i wybranych nurtów awangardy, oczyszcza przebodźcowaną wzrokowość człowieka naszych czasów. Skłania nas do zmiany trajektorii percepcji, przekraczania powierzchowności i uważnego zatrzymania się na tym, co nie epatuje wizualną atrakcyjnością. Agnieszka Tes

O autorze: Leszek Oprządek

• Życiorys i edukacja: Urodził się w 1964 r. w Krośnie. Jest absolwentem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W 1988 r. otrzymał wyróżniony medalem dyplom na Wydziale Rzeźby (pracownia prof. Antoniego Hajdeckiego), a w 1991 r. dyplom z wyróżnieniem na Wydziale Malarstwa (pracownia prof. Janiny Kraupe-Świderskiej, specjalizacja: malarstwo w architekturze i urbanistyce).

• Stypendia i nagrody: Stypendysta Ministerstwa Kultury i Sztuki (1991/92) oraz Stypendista Twórczy Prezydenta Miasta Bielska-Białej (2017). Laureat Grand Prix Konfrontacji Najmłodszych Artystów Krakowskich (Myślenice, 1988) oraz II nagrody w konkursie „O nas dzisiaj – Sztuka dwóch czasów” w Muzeum Narodowym w Gdańsku (1999).

• Twórczość: Autor 17 wystaw indywidualnych oraz uczestnik około 150 wystaw zbiorowych w kraju i za granicą (w latach 1988–2025). W latach 2001–2018 uczestniczył w sympozjach dla artystów posługujących się językiem geometrii (org. dr Bożena Kowalska w Orońsku i Radziejowicach).

• Kolekcje: Prace artysty znajdują się w zbiorach m.in. Muzeum w Bochum (Niemcy), Galerii Studio w Warszawie, Muzeum Okręgowego w Radomiu, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu, ASP w Łodzi, Galerii Bielskiej BWA w Bielsku-Białej oraz w kolekcjach prywatnych.

Informacje organizacyjne i bilety

• Wystawa: „Nafta”
• Autor: Leszek Oprządek
• Kuratorka: Agnieszka Tes
• Wernisaż: 29 sierpnia, godz. 18:00
• Bilety: Wystawa jest biletowana.
  • Bilet normalny: 7 zł (we wszystkie dni tygodnia, z wyłączeniem poniedziałków)
  • Bilet ulgowy (5 zł): uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych, studenci, doktoranci, emeryci i renciści, osoby z niepełnosprawnościami oraz im towarzyszący przewodnicy, rodzice i opiekunowie z Kartą Dużej Rodziny, rodzice zastępczy i osoby prowadzące rodzinne domy dziecka, honorowi dawcy krwi oraz dawcy przeszczepów, osoby powyżej 70. roku życia, pracownicy galerii i muzeów (na podstawie legitymacji), przewodnicy miejscy, opiekunowie zorganizowanych grup szkolnych (maks. 2 osoby).
  • Bilet grupowy: 5 zł / osoba (min. 5 osób)
  • Bilet specjalny (1 zł / osoba): dzieci do 7. roku życia, rodziny zastępcze posiadające KKM.
  • Specjalna oferta poniedziałkowa: W poniedziałki w godzinach 10:00–16:00 bilet wstępu wynosi 1 zł / osoba.